Verantwoord gokken

De mens is een geboren gokker. Of je nu fan bent van kaartspelen, op de loterij speelt, op sport wedt, of zelfs als kind hebt gedobbeld voor centjes, je zal vast ooit gegokt hebben. Gokken op casinospellen of sport biedt enorme spanning en soms ook de kans bieden om grote bedragen te winnen. Het kan een leuke hobby zijn als je het onder controle hebt.

Maar het is aan ons om dat gedrag onder controle te houden. En sommigen hebben het soms moeilijk om de risico’s die er aan verbonden zijn te herkennen. We moeten ervoor zorgen dat gokken leuk blijft en geen invloed heeft op onze financiële situatie, gemoedstoestand, werk of gezinsleven.

In dit artikel leer je alles over verantwoord gokken, en wat je moet doen als jij of iemand in je omgeving een gokprobleem heeft.

  • Voordelen van gokken:

  • + Spanning
  • + De kans om veel te winnen
  • + Avontuurlijk gevoel
  • + Een leuke avond
  • Nadelen van gokken:

  • - De kans om te veel te verliezen
  • - Probleemgokken

Wat is een gokverslaving

Een gokverslaving is een gedragsstoornis waarbij een speler van gokspellen zijn of haar drang om geld in te zetten niet onder controle heeft, meestal met negatieve gevolgen voor hun eigen leven en dat van naasten.

Gokken komt vaker voor dan je denkt. Het gaat niet enkel over moderne spellen zoals gokkasten, tafelspellen, speelhallen en sportweddenschappen. Ook inzetten op de beurs en cryptomunten kun je zien als een vorm van gokken, en er zijn ook mensen die daaraan verslaafd zijn. Elke vorm van gokken kan tot verslaving leiden: hoe oud je ook bent, welk beroep je hebt, en waar je ook vandaan komt.

De gokverslaafde zal steeds, ongeacht het moment, of hij of zij nu goed- of slechtgezind is, de drang hebben om meer te winnen, zelfs al heeft die persoon geen geld meer om in te zetten. Vaak gaat het niet meer om het geld alleen, maar om die kick van het winnen. In extreme gevallen proberen gokkers zelfs te gokken om hun schulden af te betalen, waardoor ze meestal nog dieper in een financiële put geraken.

3 soorten probleemgokken

Dwangmatig gokken

Dwangmatig gokken komt voor wanneer iemand gewoon niet in staat is om zijn verlangen om te gokken onder controle te houden. De dwangmatige gokker zal blijven spelen, of hij nu wint of verliest, ongeacht de gevolgen.

Hij of zij zal op elk moment op zoek gaan naar mogelijkheden om te wedden en weddenschappen aan te gaan, zelfs wanneer ze van tevoren weten dat ze het zich niet kunnen veroorloven te verliezen. Vaak gaat dit puur om de spanning en de kick. Dit staat ook bekend als pathologisch gokken, wat de ergste vorm van probleemgokken is.

Binge-gokken

Binge-gokken is wanneer iemand dwangmatige goksymptomen vertoont, maar enkel op bepaalde momenten of tijdens bepaalde periodes. Het grootste deel van de tijd ervaart de gokker dus geen problemen. De binge-gokker kan weken of maanden een rustig leven leiden zonder enige tekenen van een gokverslaving te vertonen. Maar wanneer ze dan zich effectief begeven naar een casino of speelhal, kunnen ze soms zichzelf verliezen, en veel meer verliezen dan ze oorspronkelijk van plan waren, wat soms grote financiële problemen met zich meebrengt.

Probleemgokken

Probleemgokken is geen synoniem van gokverslaving en niet iedereen met een gokprobleem is een dwangmatige gokker. Een probleemgokker is iemand die zijn of haar gok gewoonten zijn niet volledig onder controle heeft. Zijn of haar normaal leven wordt verstoord en men merkt dat men steeds een grotere drang heeft om verliezen na te jagen of om de hele tijd te spelen.

10 tekenen van verslaving

Er zijn verschillende tekenen van een (beginnende) verslaving, waar je als speler op moet letten. Met enige voorzichtigheid kun je probleemgokken voor zijn. Hier zijn 10 tekenen van verslaving waar je op moet letten bij jezelf of familie.

  1. De drang om met steeds grotere bedragen te spelen om de opwinding te vergroten.
  2. Onrustig of prikkelbaar zijn wanneer men een dag niet kan gokken.
  3. Verschillende mislukte pogingen om te stoppen met gokken.
  4. Steeds denken aan gokken (terugdenken aan gokervaringen in het verleden, vooruitdenken aan de volgende gokonderneming, plannen bedenken om genoeg geld te verzamelen om te gokken).
  5. Gokken wanneer men negatieve gevoelens ervaart zoals depressiviteit, schuld, angst, of hulpeloosheid.
  6. Verliezen najagen: proberen om meteen na een verlies het verloren geld terug te winnen.
  7. Liegen om gokactiviteiten te verbergen (of de verliezen of schade die het gokken veroorzaakt heeft).
  8. De relatie, baan of onderwijs in gevaar brengen als gevolg van het gokken.
  9. Vertrouwen op anderen om te helpen met geldproblemen veroorzaakt door gokken.
  10. Gokken met geld dat men nodig heeft om rekeningen te betalen of geld lenen om te gokken.

Opgelet!

Vergeet niet dat dit lijstje afgaan misschien niet genoeg is om te bepalen of jij of een naaste een gokverslaving heeft. Wil je een accurate diagnose van jezelf, een vriend of familielid, dan doe je het best beroep op een professional in de geestelijke gezondheidszorg, zoals een therapeut of psychiater. Ook je huisarts kan een belangrijk eerste aansprekingspunt zijn.

Enkel een deskundige kan een nauwkeurige diagnose stellen en eventueel andere geestelijke gezondheidsproblemen onderzoeken die eraan verwant zijn. Mensen met een gokverslaving lijden vaak aan andere mentale problemen, zoals drugsgebruik, alcoholmisbruik, depressieve stoornissen, en angststoornissen. De arts moet een grondige evaluatie doen om te controleren of een andere medische aandoening niet eventueel er de oorzaak van is.

Maar natuurlijk is er veel wat je zelf kunt doen om je gedrag in de hand te houden.

Wat veroorzaakt gokverslaving?

Niemand kent de precieze oorzaak van gokverslavingen, maar veel factoren kunnen er een rol in spelen. Gokgedrag in de familie kan een bepalende factor zijn, wat niet per se betekent dat het erfelijk is. Men moet ook rekening houden met geestelijke gezondheidsproblemen zoals gebruik van verdovende middelen of alcohol, de leeftijd waarop men eerst begint met gokken, en soms ook de grootte van de eerste gokwinst.

🔸 Biologische Factoren

Een van de belangrijkste oorzaken van probleemgokken is de menselijke biologie, aangezien sommige aspecten van dwangmatig gokken lijken op die van andere verslavingen. Wanneer men een scan maakt van de hersenen bij een gokwinst, ziet men dat de neurologische reactie lijkt op die van iemand met een cocaïneverslaving die een dosis van zijn favoriete drug krijgt.

Men ziet bij verslaafden vaak een tekort aan noradrenaline (een chemische stof die verband houdt met stress en gevaarlijke situaties) en serotonine (een chemische stof die verband houdt met je geluk en welzijn), wat vaak in verband wordt gebracht met dwangmatig gedrag. Genetische studies hebben aangetoond risicofactoren van verslavingsstoornissen erfelijk kunnen zijn.

🔸 Psychologische factoren

Hoewel de biologie een grote rol speelt, zijn er ook psychologische factoren die meespelen. De manier waarop een persoon denkt over gokken kan soms meespelen. Bijgelovige mensen geloven bijvoorbeeld dat ze op bepaalde momenten geluk zullen hebben, of dat ze hun geluk kunnen afdwingen door bepaalde handelingen. Hierbij speelt het gokkersbedrog een rol. Dat is het geloof dat de uitkomsten van het vorige spel bepalend kunnen zijn voor het volgende. Maar psychologische problemen, zoals trauma of stoornissen, spelen natuurlijk ook een rol.

🔸 Sociale factoren

Een andere factor kan van buitenaf komen. Stress of moeilijkheden in iemands persoonlijke of professionele leven kunnen tot gokproblemen leiden. Maar ze zullen natuurlijk niet altijd dwangmatig gedrag uitlokken. De sociologische omgeving waarin de gokker zich bevindt, heeft hier ook invloed op. Eenzaamheid, isolement, verdriet, of bepaalde levensgebeurtenissen kunnen een grote rol spelen, net als het gebrek aan sociale steun van vrienden.

Veel hangt ook af van de vriendengroep waarmee men opgegroeid is of die men op dit moment heeft. Sommige vrienden kunnen hun negatieve gedrag overbrengen naar anderen. Gokverslaving heeft dan ook de neiging in families voor te komen. Slechte gewoontes van oudere gezinsleden kunnen jongere leden van de familie negatief beïnvloeden.

🔸 Co-morbiditeit

Er zijn ook verschillende risicofactoren die de kans op een gokprobleem vergroten. Mensen die aan alcohol of drugs verslaafd zijn, zijn kwetsbaarder voor een gokverslaving. Verschillende psychische stoornissen zijn ook bekend als risicofactoren voor gokverslaving, waaronder persoonlijkheidsstoornissen, depressieve stoornissen en angststoornissen.

De negatieve effecten van gokverslaving

Soms zijn de negatieve gevolgen van overmatig gokken overduidelijk. Maar soms is het ook minder voor de hand liggend.

Financiële problemen

Het spreekt vanzelf dat teveel gokken, in het bijzonder gokken met geld dat men niet heeft, al tal van mensen in ernstige financiële problemen heeft gebracht. Een gokverslaafde die zichzelf niet onder controle heeft, kan snel grote schulden opbouwen. Dit kan resulteren in armoede, het verlies van een huis, of zelfs een volledig faillissement. Financiële problemen hebben ook effect op de gemoedstoestand.

Geestelijke gezondheidsproblemen

Een van de belangrijkste negatieve effecten is de mentale druk die gokproblemen op een individu kunnen leggen. De acties die worden ondernomen als gevolg van de stoornis kunnen grote problemen veroorzaken in belangrijke relaties of iemands carrière in gevaar brengen. Dwangmatig gokken kan leiden tot depressie of zelfs zelfmoord.

Relaties

Een gokverslaving kan ook grote gevolgen hebben voor de mensen die het dichtst bij de verslaafde staan. Volgens de statistieken hebben gezinnen van gokverslaafden meer kans op kindermishandeling of andere vormen van huiselijk geweld. Zelfs kinderen die niet direct lijden onder het gokprobleem van hun ouders kunnen later problemen ontwikkelen zoals depressie, drugsmisbruik, of gedragsproblemen. Daarnaast kunnen huwelijken, relaties of familieverbanden ontsporen.

Juridische problemen

Financiële problemen kunnen dan weer leiden naar juridische problemen, aangezien in extreme gevallen gokverslaafden hun toevlucht nemen tot diefstal of verkoop van verboden middelen of andere illegale bezigheden om hun gewoonte te financieren.

Komt gokverslaving vaak voor?

Het is moeilijk om te achterhalen welk percentage van de mensen precies een verslaving of gokprobleem heeft. Om dit probleem in kaart te brengen, moet men zich baseren op cijfers van mensen die zelf aangeven dat ze een probleem hebben. Enkel op die manier kan men een voorzichtige schatting doen.

In Nederland is in 2016 een onderzoek gedaan, met als conclusie dat er rond de 80.000 probleemgokkers in Nederland zijn. Dat is ongeveer 0,5% van alle Nederlanders. Dit is gebaseerd op cijfers van verschillende hulpcentra. Uiteraard is dat maar een erg voorzichtige schatting, aangezien de meeste mensen die een gokprobleem hebben, nooit hulp zoeken.

Onze schatting is dat ongeveer 1% van alle Nederlanders weleens op een problematische manier gokt. Maar slechts een klein percentage hiervan is een echte gokverslaafde.

4 dingen die je kunt doen om te je gokverslaving te beëindigen

Stoppen met gokken kan een uitdaging zijn, maar er zijn al duizenden Nederlanders die voorgoed hun gokproblemen achter zich hebben gelaten om met een schone lei te beginnen. Hier zijn 4 stappen om van je verslaving af te komen.

🔸 Geef toe dat je een probleem hebt:

Je moet bij jezelf beginnen. Stel jezelf de vraag: “Heb ik een gokprobleem?”. Pas als je erkent dat je een probleem hebt, kan ze er een oplossing voor zoeken.

🔸Leer je eigen budget begrijpen:

Denk aan je financiën. Je moet goed weten waar je maandelijks je geld aan uitgeeft en hoeveel je over hebt op het einde van de maand. Indien je beseft dat gokken je financieel getroffen heeft, ben je misschien al minder in de verleiding om je geld zomaar op het spel te zetten.

🔸 Vraag hulp aan partner, vrienden of familie:

Wees eerlijk tegen je partner, familie en beste vrienden. Lieg niet over je gokgedrag. Jouw geliefden zullen je doorgaans steunen en je helpen meer zelfdiscipline te hebben. Eerlijk duurt het langst.

🔸 Laat je uitsluiten bij het CRUKS:

Met het CRUKS (zie link onderaan deze pagina) kun je je tijdelijk definitief laten uitsluiten uit alle Nederlandse gokgelegenheden, waaronder casino’s, online casino’s en speelhallen.

Vraag professionele hulp of sluit je aan bij een hulpgroep

Hulpgroepen zoals die van de stichting AGOG (zie link hieronder) vormen een belangrijk aanspreekpunt, en dergelijke stichtingen kunnen je ook naar de juiste klinieken en specialisten doorverwijzen.

Hoe kun je iemand met een gokprobleem helpen

Het kan soms moeilijk zijn om te zeggen of een geliefde een gokprobleem heeft. Maar als je echt de tekens aan de wand ziet, is het beter om op tijd in te grijpen. Zodra je je beseft dat een vriend of familielid een probleem heeft, is het belangrijk om niet veroordelend of bedreigend over te komen op de persoon met het gokprobleem. Vaak willen probleemgokkers wel hulp zoeken, maar zijn ze bang om het te vragen, of de omvang van het probleem toe te geven. Je mag in eerste instantie ook niet teveel druk zetten op die persoon, ze kunnen je helemaal uitsluiten of dichtklappen. Hier zijn enkele stappen die je wel kunt zetten.

Hoe iemand te helpen om te gaan met een verslaving
Informeer je goed Het beste wat je zelf kunt doen is je goed informeren over alles wat met probleemgokken te maken heeft. Ga op zoek naar de juiste bronnen en hulpinstanties. Vergeet niet dat verschillende hulplijnen ook steun bieden aan familieleden of partners van mensen met gokproblemen. Zij kunnen je de beste raad op maat geven.
Laat weten dat je er bent om hem of haar te steunen en luister Soms heeft het geen zin om voortdurend op iemand in te praten. Het is soms beter om gewoon een luisterend oor te zijn. Laat mensen hun zegje doen en val niet constant in herhaling, zelfs al heb je gelijk.
Pas op met financiële hulp We raden af geld te bieden om in eerste instantie financiële hulp te bieden, bijvoorbeeld om schulden af te betalen. Dit zou juist averechts kunnen werken, aangezien de verslaafde plots over meer geld beschikt en misschien nog meer geneigd zal zijn om te gokken.
Help de verslaafde behandeling te zoeken Probeer de verslaafde de weg te wijzen naar de juiste hulpinstanties zoals hulpgroepen of klinieken. Het AGOG is een goed beginpunt (zie link onderaan de pagina).
Geef de verslaafde inzicht in eigen omgeving Er is geen gegarandeerde manier om iemand te overtuigen om behandeling te zoeken. Maar het kan vaak helpen om hen te laten weten hoe hun gokken hun leven heeft beïnvloed, en het leven van de mensen om hen heen.

Interventies

Een methode die vaak wordt gebruikt bij verslavingsproblemen is de interventie. Hierbij confronteren partners, familie en/of goede vrienden de gokverslaafde om hun bezorgdheid over het gedrag te uiten. Hoewel deze interventies op zichzelf meestal niet genoeg zijn om de verslaafde op het juiste pad te brengen, kunnen ze soms de verslaafde overtuigen om hulp te zoeken.

De toon van deze interventies moet positief, liefdevol en bezorgd zijn. Op geen enkel moment mag de toon van deze boodschappen confronterend of verhit zijn. Hoewel interventies door de familie en de naasten zelf kunnen worden uitgevoerd, raden we aan om begeleiding en steun te zoeken van een professionele bemiddelaar. Mensen worden niet graag met zichzelf geconfronteerd en de gemoederen kunnen snel verhit geraken.

Hoe voorkom je dat iemand zelfmoord pleegt vanwege gokproblemen?

Een relatief hoog percentage dwangmatige gokkers overweegt zelfmoord. Indien jij je suïcidaal voelt, of meent dat een geliefde zelfmoordneigingen heeft, kun je 0800-0113 (gratis) bellen of chatten op 113.nl. Deze dienst is open, anoniem, vertrouwelijk en 24 uur per dag beschikbaar.

Alternatieven voor gokken

Een van de beste manieren om van een verslaving af te komen, is een nieuwe bezigheid zoeken. Je negatieve gedrag kun je beter vervangen door een gezonde kick. In plaats van je heil te zoeken op een gokkast, kaartspel of roulettetafel, kun je tal van andere manieren bedenken om je leven interessanter te maken.

  • Ben je op zoek naar een adrenalinestoot? Probeer avontuurlijke sporten zoals bergbeklimmen, parachutespringen, of kajakken.
  • Ben je verlegen? Doe mee aan een cursus om te leren hoe je mensen ontmoet, en sluit je aan bij clubs die je interesseren.
  • Ben je snel verveeld? Zoek uit wat je sterke punten en interesses zijn en sluit je aan bij anderen met soortgelijke hobby's.
  • Heb je nood aan contact? Doe vrijwilligerswerk, bezoek je familie of ga op zoek naar een nieuwe romantische interesse.
  • Zoek je ontspanning? Neem een meditatiecursus, luister naar rustgevende muziek of ga op vakantie.
  • Heb je beweging nodig? Begin met sporten. Zelfs wandelen, of naar het park gaan en de hond uitlaten zijn een goede vorm van beweging.
  • Zoek je gezelschap? Koop een hond en zorg er goed voor. Een hond is ook een leuke ijsbreker om mensen te leren kennen.
  • Heb je geldproblemen? Ga naar een financieel adviseur om je te helpen met je budget, zodat je op een verstandige manier je schulden kunt afbetalen.

Feiten en fabels over gokverslaving

FABEL: Gokken is alleen een probleem als de gokker meer verliest dan hij of zij zich kan veroorloven.

FEIT: Hoewel financiële problemen een veel voorkomend en ernstig gevolg zijn van gokverslaving, kan iemand een ook bepaalde problemen hebben, zonder er financieel aan te lijden. Bijvoorbeeld als men werk of relaties negeert.

FABEL: Als men slechts af en toe gokt, kan men geen probleemgokker zijn.

FEIT: Gokkers beseffen soms niet dat ze problematisch gokken, doordat ze slechts bij bepaalde gelegenheden gokken, zoals tijdens een voetbaltoernooi of een uitstapje naar een casino om de paar maanden. Hier is soms sprake van binge-gokken.

FABEL: Verstandige of hoogopgeleide mensen hebben geen gokproblemen.

FEIT: Een verslaving kan zich bij iedereen ontwikkelen, het heeft niets te maken met intelligentie of opleiding. Hoewel gokken iemand kan aanzetten tot onverantwoordelijke acties, betekent het niet dat deze persoon minder intelligent is. Het is een gedragsstoornis die bij elke type mens kan voorkomen.

FABEL: Kinderen en jongeren hebben geen last van gokproblemen. Dit komt enkel voor bij volwassenen.

FEIT: Steeds meer kinderen raken geïnteresseerd in gokken. Daarnaast hebben gokkende familieleden vaak een negatief invloed op adolescenten.

FABEL: Je kunt een gokverslaafde helpen door financieel hulp te bieden.

FEIT: Hoewel het voor familieleden en goede vrienden moeilijk te accepteren is, is het vaak contraproductief om de schulden van iemand met gokproblemen af te betalen. In plaats van het probleem op te lossen, zal het hen het gevoel geven dat ze een vangnet hebben voor het geval ze weer in financiële problemen komen. Hierdoor hebben ze misschien juist de neiging nog meer te gokken.

Belangrijke hulpbronnen voor probleemgokkers in Nederland

Wil je je gokgedrag weer in de hand krijgen, of misschien voorgoed stoppen met gokken, dan zijn er in Nederland tal van hulpbronnen die je hierbij een handje kunnen toesteken. We hebben ze in volgorde van belangrijkheid opgesomd

  • Stichting AGOG (Anonieme Gokkers Omgeving Gokkers): De Stichting AGOG biedt alle informatie over probleemgokken. Je kan er terecht voor gratis hulp, inclusief zelfhulpgroepen op een twintigtal locaties in Nederland. Bel ze gratis op 0800 – 22 777 22, of vind een AGOG-bijeenkomst bij jou in de buurt.
  • CRUKS: CRUKS staat voor Centraal Register Uitsluiting Kansspelen. Het is een systeem waarbij Nederlandse spelers zich tijdelijk of definitief uit alle gokgelegenheden met Nederlandse licentie zich kunnen uitschrijven. Op die manier heb je geen enkele toegang meer tot online casino’s, speelhallen, en gewone casino’s in Nederland.
  • Stichting Jellinek: De stichting Jellinek is bedoeld om te helpen bij elk type verslaving, of het nu gokverslaving, alcoholverslaving of drugsverslaving is en biedt ook een gratis hulplijn. Je kan hen bellen op 088 505 1220
  • Gokkeninfo: Gokkeninfo is een website van Trimbos-instituut. Je leert er alles over gokproblemen en hoe je ze kunt herkennen. Je kan er je gokgedrag zelf testen, en ook professionele behandeling zoeken.
  • Kansspelautoriteit: De Nederlandse Kansspelautoriteit beslist over alles wat met legaal gokken in Nederland te maken heeft. Je vindt er alle informatie over wat kan of niet kan, maar ook enkele nuttige links.
  • SGGZ Verslavingszorg: SGGZ Verslavingszorg is een verslavingskliniek voor wie echt hulp nodig heeft. Ze hebben twee vestigingen één in Nederland en één op een afgelegen locatie in Zuid-Afrika. Een verslavingsbehandeling is overigens vergoed door de zorgverzekeraar, dus het hoeft niet te duur te zijn.